Melichovo+Anton+Tsjechov.jpeg
tsjechov en gorki.jpg

Anton Pavlovitsj

Tsjechov

'Alles wat ik totnogtoe geschreven heb en waarvoor ik de premie gekregen heb, zal nog geen tien jaar in de herinnering der mensen voortleven.'

Dat schrijft Tsjechov op 10 oktober 1888 aan zijn uitgever Soevorin. Tsjechov heeft net vernomen dat zijn verhalenbundel In de Schemering bekroond is met de Poesjkin-prijs.

Hij had het vreselijk mis: meer dan een eeuw na deze brief worden zijn verhalen tot ver buiten zijn geboorteland nog altijd gelezen. En overal ter wereld wordt wel een van zijn toneelstukken uitgevoerd. Maar toen hij op zijn 28e de prijs ontving, aarzelde hij nog altijd over wat hij nu eigenlijk was: schrijver of geneesheer.

Tsjechov werd op 17 januari 1860 als derde zoon van een kleine middenstander geboren in het Zuid-Russische Taganrog. Na hem kwamen nog een zusje en twee broertjes. Zijn vader Paul was een strenge, godvruchtige man, die zijn kinderen veel sloeg. Anton was bang voor hem. Zijn moeder Eugenia was een zachtaardige vrouw, die niet tegen haar echtgenoot op kon.

Omdat hij een goed stel hersens had, mocht Anton naar het gymnasium en toen het gezin naar Moskou verhuisde na een faillissement, ging hij medicijnen studeren. Onderwijl schreef hij korte, komische verhalen. Zijn vijf jaar oudere broer Alexander introduceerde hem bij amusementstijdschriften. Met zijn honderden publicaties wist hij zijn armlastige gezin te onderhouden. Zo begon Tsjechov als broodschrijver, onder diverse schuilnamen. Sommige van die eerste korte verhalen worden door zijn fans nu nog beschouwd als ware juweeltjes. Hoewel hij er zelf niet veel waarde aan hechtte, ontwikkelde Tsjechov een genre in de schrijfkunst dat voor de hedendaagse lezer modern aandoet.

Zijn ervaringen als arts en de reizen die hij ondernam, brachten hem in contact met de ellende en armoede onder de gewone bevolking. Hij deed stof op voor zijn verhalen en toneelstukken en kreeg meer inzicht in de menselijke geest.

Als literair medewerker van de belangrijke krant De Nieuwe Tijd steeg zijn roem buiten de kring van zijn familie en vrienden. De hoofdredacteur Soevorin zou vele jaren zijn vriend blijven en hem in moeilijke tijden bijstaan. Eind jaren 80 begint Tsjechov zich ook bezig te houden met toneel. De familie Tsjechov woont dan op een landgoed nabij Moskou: Melichowo. Anton verbleef er, tussen zijn reizen door, vaak en schreef er zijn belangrijkste werken. Maar de première van zijn eerste toneelstuk De Meeuw was een catastrofe. Pas twee jaar later werd de reprise, in een nieuwe versie van de theatervernieuwer Stanislavski voor het Moskous Kunst Theater, een doorslaand succes.

Het schrijven verdrong zijn artsenij steeds meer op de achtergrond. Toch hielp hij boeren in de omgeving als in de jaren 90 hongersnoden en cholera het gebied teisterden.

Tsjechov constateerde bij zichzelf tuberculose, toen nog een gevreesde, dodelijke longziekte. Met ziekte en dood wenste Tsjechov, als het hem zelf betrof, geen rekening te houden. Hij verhuisde wel naar het zuiden, naar Jalta, waar het klimaat beter voor hem was.

Het was daar op de Krim, dat Tsjechov de ruim 30 jaar oudere romanschrijver Tolstoj ontmoette en de jonge Maxim Gorki. Met beiden raakte hij bevriend. Gorki had op zijn jonge leeftijd al een bewogen leven achter de rug. Een arme jeugd, nauwelijks scholing, avonturen als scheepsjongen en een reeks arrestaties. Het Tsaristische regime in Rusland duldde geen activiteiten van de studenten- en arbeidersbewegingen waarmee Gorki in aanraking was gekomen.

Ondanks zijn gebrek aan opleiding bleek ook in Gorki het literaire vuur te branden. Hij begon te publiceren vanaf 1892, net als Tsjechov eerst in een krant. Ook zijn verhalen oogstten succes. 

Tijdens de eerste ontmoeting met Tsjechov waren zij wat bekendheid betreft aan elkaar gewaagd. Gorki was zelfs een bemiddeld man geworden door zijn werk. Tegelijkertijd hielt hij zich bezig met de sociaal-democratische beweging, vooral met de groep die door Lenin werd geleid.

Het werd 1904. Tsjechov was toen nog niet zo lang getrouwd met een actrice van het Moskous Kunst Theater. Olga Knipper is de eerste vrouw die erin slaagde om Tsjechov aan zich te binden. Het huwelijk liet zich het beste omschrijven als een lat-relatie, want Olga werkte in Moskou terwijl Anton zich daar alleen vertoonde wanneer er weer een stuk van hem werd opgevoerd.

De Kersentuin werd zijn laatste toneelstuk.

Een verblijf in een buitenlands kuuroord kon de tbc niet genezen

en op 2 juli 1904 overleed Tsjechov, 44 jaar oud.